भिडियो Breaking News राजनीति

संविधान सभा पदक नकिनेको चिट्ठाका हकदार

संविधान सभा पदक नकिनेको चिट्ठाका हकदार

काठमाडौँ । तत्कालीन संविधानसभा सदस्य भएकाहरुका लागि सरकारले यसपटक गणतन्त्र दिवसको अवसर पारेर पहिलो र दोस्रो संविधानसभाका गरी ११०९ जना संविधानसभा सदस्यहरुलाई संविधानसभा पदक वितरण ग-यो । मन्त्रिपरिषद्को निर्णय बमोजिम गृह मन्त्रालय अन्तर्गतको विभूषण शाखाले पहिलो र दोस्रो संविधानसभाका सदस्यहरुलाई पदक वितरण सिफारिस गरेको हो ।

संविधान बनाएवापत् धन्यवाद व्यक्त गर्न पदक दिने भनी मन्त्रिपरिषदको निर्णय बमोजिम पदकबाट संविधान सभाका सबै सदस्यहरुलाई पदक वितरण गरिएको गृह मन्त्रालय अन्तर्गतको विभूषण शाखाका शाखा प्रमुख महादेव पन्तले जानकारी दिए । 

‘अदालतबाट दोषी ठहरिएका वा दोष लागेका बाहेकलाई पदक सिफारिस गरिएको छ । ’ पन्तले नेपाल आजसँग जानकारी दिए । पदक पाएकाहरु विहीबार विहानैदेखि राष्ट्रपति कार्यालयमा लामबद्ध थिए । पहिलो संविधानसभाले ९१ अर्ब बढी स्वाहा गरेपछि पनि संविधान जारी गर्न नसकेको यथार्थ हामीमाझ छर्लङगै छ । दोस्रो संविधानसभा चुनावपछि पनि संविधानका मुलभूत विषयमा सहमति नजुट्दा संविधान सभाभित्रै तोडफोड भयो ।

दुई वर्षभित्रै संविधान जारी गर्ने पहिलो संविधानसभाको कार्यादेश विपरीत पटक पटक म्याद थप गरी २०६९ जेठ १४ मा संविधानसभा नै विघटन गरिएको तीतो यथार्थ छ । दलीय विश्वासको वातावरण नबन्दा २०७० मंसिरमा तात्कालिन प्रधानन्यायाधीश खिलराज रेग्मीको नेतृत्वमा चुनावी सरकार गठन गर्नु परेको थियो । त्यसपछि पनि संविधान जारी हुने अवस्था नहुँदा २०७१ माघ ५ गते संविधानसभाभित्रै तोडफोडमा संविधानसभा सदस्यहरु उत्रिए । २०७२ असोज ३ मा जारी गरिएको संविधानप्रति असन्तुष्टि जनाएका मधेश केन्द्रित दलले संविधानप्रति अझै चित्त बुझाएका छैनन् । तथापि पदक  लिन उनीहरु लामबद्द  थिए ।

गृह मन्त्रालयको पदक तथा विभुषण महाशाखाका अनुसार ७ सय १४ जना सभासद्ले विभूषण तथा प्रमाणपत्र लिएका छन् । २०६४ साल र २०७० सालमा भएका संविधानसभाका सांसदहरुलाई वितरण गरिएकोे पदक लिनका लागि २ चरणमा गरी समय छुट्याइएको थियो । विभूषण तथा बैठक समारोह शाखामा परिचयपत्रसहित सम्पर्क गरी प्रवेशपत्र लिन गृह मन्त्रालयले अघिल्लो बुधबार नै सूचना जारी गरेको थियो । ९० जना सांसद् अघिल्लो संविधानसभाबाट दोहोरिएका थिए ।

८ सयभन्दा केही बढीले पदक पाउन फारम भरेको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयका अनुसार मृत्यु भएका सभासद्को विभूषण परिवारले गृह मन्त्रालयबाट पाउने छन् । पदक नेपाली सेनाले बनाएको हो । पदकमा ७ वटा गुराँसका फूल, बीचमा संविधानको किताव, सूर्य चिन्ह र हात मिलाएको तस्वीर राखिएको छ । संविधानसभा पदकसँगै सभासद्हरुलाई प्रमाणपत्र पनि दिइएको छ, जसमा ‘नेपालको संविधान निर्माणमा योगदान पु-याउनु भएकाले यहाँलाई संविधानसभा पदक तथा प्रमाणपत्र प्रदान गरिएको छ’ लेखिएको छ ।


पदक/तक्मा चलन 
विज्ञहरूका अनुसार मान पदवी, अलंकार दिने चलन बेलायतबाट सुरु भएको हो । बेलायती राजाले आफ्ना बफादारहरुलाई बहुमुल्य धातुजडित चिह्नद्धारा सुशोभित गर्ने चलन थियो । त्यसैको एउटा भाग विभूषण हो । बेलायतमा महारानीको जन्मोत्सवमा सुशोभन गर्ने चलन छ ।

नेपालमा पनि राजतन्त्रभरि राजाको जन्मोत्सव पारेर पदक दिने चलन थियो । गणतन्त्र घोषणापछि गणतन्त्र दिवसको अवसर पारेर दिन थालिएको हो । संविधान दिवस असोज ३ मा सिफारिस भएकाहरुलाई वैशाख १ गतेको नववर्षको दिन विभूषण दिने चलन छ । यस वर्ष संविधानसभा पदक १६ गते वितरण गर्ने भनेर मन्त्रिपरिषद्को जेठ ६ गतेको बैठकले निर्णय गरेको थियो । 


विभूषण,पदक, तक्मा श्रृङखला

विभूषण, पदक, तक्माबारे सबैका आ–आफ्नै मत पाइन्छ । कतिपयले विहीबार वितरण गरिएको पदकलाई लिएर सकारात्मक टिप्पणी गरेका छन भने कतिपयले तीब्र विरोध प्रकट गरेका छन् । यद्यपि पदक, तक्मा, विभूषणको चलन भने पञ्चायतकालदेखि नै सुरु भएको हो ।

गृह मन्त्रालय अन्तर्गतको विभूषण शाखाका अनुसार पञ्चायतकालभरि विभूषण पाउनेहरु राजपरिवारका सदस्य, उनीहरुको आसेपासे वा निकटकाहरुले मात्र विभूषण लिन्थे । यसरी हेर्दा विभूषण लिनेहरु दरबारिया निकट हुनुपथ्र्यो वा विभूषण नपाउनेहरुलाई दरबारको निकट नभएको अनुभूति हुन्थ्यो । 

राजपरिवारका सदस्यहरु ‘ज्योतिर्मय सुविख्यात त्रिशक्ति पट्ट (पहिला)’ बाट विभूषित हुन्थे, जुन उपल्लो कोटीको पदक मानिन्थ्यो । पञ्चायतकाल र संसदीय कालभरि विभिन्न पदक, तक्माले स्थान पाए । ‘महेन्द्रमाला’, ‘वीरेन्द्रमाला’, ‘ओजस्वीराजन्य’, ‘त्रिभुवन प्रजातन्त्रश्रीपद’, ‘नेपाल श्रीपद’, ‘नेपालतारा’, ‘ॐ रामपट्ट’, ‘वीरेन्द्र प्रजातन्त्र भास्कर’, ज्योतिर्मय सुविख्यात त्रिशक्ति पट्ट, महाउज्ज्वल कीर्तिमय नेपालश्रीपद, ‘त्रिशक्तिपट्ट’ र ‘गोरखा दक्षिणबाहु’ 
(पहिलादेखि पाँचौंसम्म) जस्ता पदक वितरण गरिन्थ्यो । पञ्चायतकाल सकिएपछि पनि तक्मा राजनीतिले उत्तिकै स्थान लिएको छ । ठूलो परिणाममा हीरा–जुवाहरत र सुन खर्च हुने तक्मा प्राप्त गर्न सबै उत्तिकै लालायित हुन्छन् । 

आफ्नै हात जगन्नाथ कि योगदानको कदर  ?
विभूषण दिनु वा लिनका लागि केही आधारभूत पक्ष हुन्छन् । विभूषण किन दिने ? के कति प्रयोजनका लागि दिने ? वर्तमानमा त्यसको सान्दर्भिकता छ कि छैन ? अझ कानूनी आधार खोज्ने हो भने राष्ट्रिय जीवनका महत्वूर्ण क्षेत्रमा योगदा पु¥याएका, राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, अन्वेषणत्मक र अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा ‘विशिष्ट’ योगदान पु-याएकाहरु मात्र विभूषित हुन योग्य छन् ।

तर विभूषण वा पदक लिन आफ्नै हात जगन्नाथ गर्ने प्रचलन राजा महाराजहरुको पालादेखि नै चलेको छ । राजा महाराजाले जन्मदिनको अवसर पारेर विभूषण दिने गरेका थिए । 

लोकतन्त्र बहालीपछि चार वर्ष विभूषण वितरण बन्द भयो । यो श्रृङखला २०६७ बाट फेरि सुरु भयो । अहिले चारथरीका मान–पदवी, ९ प्रकारका अलंकार, १४ किसिमका पदक वितरण हुन्छ । मान–पदवीमा नेपाल रत्न, राष्ट्र गौरव, राष्ट्रद्वीप र जनसेवाश्री पर्छन् । राष्ट्रद्वीप र जनसेवाश्री प्रथमदेखि पाँचौं गरी ५÷५ श्रेणीका छन् । गृह मन्त्रालयका अनुसार विभूषण, तक्मा बनाउन हरेक वर्ष १५ करोड बढी खर्च हुन्छ ।

यी सबै बीच एउटा प्रश्न उब्जिएको छ– संविधान बनाउन पहिलो सभा असफल भयो । संविधान जारी हुन सकेन दोस्रो संविधानसभाले निकै रस्साकस्सीबीच संविधान जारी ग-यो त्यो पनि ३ वर्ष पहिले । अब अहिले आएर संविधान बनाएवापत् धन्यवाद दिने ? पदक वितरण इरादाले कि सम्मान गर्न ? अर्कोतर्फ २ वर्षभित्र काम फत्ते गर्छु भनेर चुनिएका प्रतिनिधिले पटक पटक संविधानसभाको म्याद थप गर्दै संविधान जारी गर्न सकेनन् अन्ततः तीब्र जनदबाबपछि बल्लतल्ल संविधान जारी गरियो अनि अहिले धन्यवाद । अघिल्ला वर्ष राजनीतिक दलका नेता, उनका परिवार कर्मचारी, कर्मचारीका परिवार, दलका आसेपासेको श्रृङखला यस वर्ष सभासद्हरुमै पुगेको छ । 

सर्वसाधारणदेखि विज्ञको विरोध
संविधान सभा पदक वितरणलाई लिएर सामाजिक सञ्जालमा विभिन्न टिप्पणी भैरहेका छन् । अधिकांशले सभासदाई दिइएको पदकलाई लिएर नकारात्मक टिप्पणी गरेका छन् । सर्वसाधारणमात्र होइन राजनीतिक विश्लेषक डा. सुरेन्द्र केसीले तक्मा आफैँमा खराब नभएपनि अहिले आएर गणनायोग्य हुनुपर्ने नभएको बताए । ‘ यसको प्रयोजन केही छैन । ६०१ को डफ्फाले संविधान जारी गर्न नसकेको र त्यसपछिका डफ्फाले स्वीकार नगरिरहेको सन्दर्भमा यसको प्रयोजन, सान्दर्भिकता छैन । ’ उनले बताए । डा. केसीको विचारबारे हेर्नुहोस् भिडियो : ">

ADVERTISEMENT

यस्ता छन् नेपाल टेलिकमका सस्ताे दरका डाटा प्याक योजना

नेपाल टेलिकमले सस्तो दरको भ्वाइस प्याक, डाटा प्याकलगायतका प्याक उपभोक्तालाई दिइरहेको छ। जसमा अल टाइम भ्वाइस प्याक, नाइट टाइम भ्वाइस प्याक, डे प्याक तथा विधिन्न किसिमका डाटा प्याकहरूका योजना रहेका छन्। योजनामा टेलिकमले एक अर्कामा असिमित रूपमा कल गर्नुका साथै थप डाटा, एसएमएस सुविधासमेत प्रयोग गर्न सकिने प्याकेजसमेत उपलब्ध गराइरहेको छ।