कभर स्टोरी अन्तरवार्ता भिडियो

१०७ वटा बेवारिसे शवलाई दागबत्ती दिएका विनय भन्छन्, ‘लाश देख्दा माया लाग्छ !’  (भिडियाेसहित)

१०७ वटा बेवारिसे शवलाई दागबत्ती दिएका विनय भन्छन्, ‘लाश देख्दा माया लाग्छ !’  (भिडियाेसहित)

काठमाडौं । मानिसले महसुुस गरेजस्तो न कोही भाग्यमानी छ, न कोही अभागी नै । समाजसेवी तथा सञ्चारकर्मी विनय बस्नेतले जीवनबारे कहिल्यै  गहिरिएर सोचेनन् । आइपरेका परिस्थितिलाई सामना गर्दै गए । आफ्नै कारणले गर्दा घरपरिवार र श्रीमती उनीबाट टाढा भए । परिवारको नाममा कोही भएन । अचानक बुबाको मृत्युपछि भने उनको जीवनले नसोचेको मोड लियो । साथीको घर जान भनेर निस्किएका महालेखाका सचिवसमेत रहेका उनका बुबा श्यामप्रसाद बस्नेत दुई दिनसम्म घर फर्केनन् । पछि थाहा भयो कि, बाटोमा दुर्घटनामा परेका उनको शव शिक्षण अस्पतालमा बेवारिसे अवस्थामा राखिएको रहेछ ।


पढेलेखेको र त्यति उच्चस्तरको व्यक्तिको त्यसरी मृत्यु हुन्छ भनेर विनयको परिवारमा सायदै कसैले सोचेका थिएनन् । त्यतिबेला उनको दिमागमा एउटा झट्का प-यो, ‘यति पढेलेखेको मान्छेको त यस्तो विजोग अवस्थामा मृत्यु भयो भने यस्तो बेवारिसे अवस्थामा अझै कति शव होलान् ?’ शिक्षण अस्पतालमा बेवारिसे शवको चाङ देखेर उनी चकित भए । त्यही दिनबाट उनले निर्णय गरे, आफन्त पत्ता नलागेका, सडेका र कुहिएका बेवारिसे शवलाई दागबत्ती दिने ।

 

त्यतिबेला उनी दुव्र्यसनमा फसेका थिए । जाँडरक्सीको कुलतका कारण श्रीमतीसँग उनको बिछोड भइसकेको थियो । छोरीलाई पनि उनैले लिएर गएकी थिइन् । परिवारका सदस्य कोही साथमा नहुँदा विनय एक्लो भएका थिए । त्यही एक्लोपनामा नै उनी आफ्नो साहरा आफैँ बने र आफूजस्तै बेवारिसेको साहरा बन्ने अठोट लिए । 

 

यही जोश र जाँगरकासाथ उनले ‘बेवारिसे व्यवस्थापन तथा पुनर्जीवन केन्द्र’ को स्थापना गरे । त्यसमार्फत उनले वृद्धवृद्धालाई आश्रय पनि दिँदै आएका छन् । यसका साथै उनले दुव्र्यसनीमा फसेकाहरूका लागि पुनस्र्थापना केन्द्र पनि चलाउँदै आएका छन् । उक्त संस्था स्थापना भएको र सामाजिक कार्यमा निरन्तर लाग्न थालेको ४ वर्ष भयो । यति गरेर उनलाई अझै पनि पुगेको छैन । सडकमा बस्ने बेवारिसे मानिसहरू देखेर उनको मन चिढिन्छ । त्यसैले अब परिवार गुमाएका, मानसिक असन्तुलन भएर सडकपेटीमा भौंतारिरहेकालाई सम्भव भएसम्म आश्रय दिने हेतुले ‘बाआमा घर’ भन्ने आश्रम खोल्दै छन् । त्यो पनि सबै एकल लगानीमा ।

 

पैतृक सम्पत्तिको नाममा रहेको जग्गा सहकारीमा धितो राखेर अहिलेसम्म उनले त्यहीँबाट र सानोतिनो अन्य ऋण लिएर सेवा गर्दै आएका थिए । अब भने काभ्रेमा २ आनाको जग्गामा ‘बाआमा’ घर स्थापना गर्नका लागि त्यो जग्गा बेच्नैपर्ने अवस्था आइसकेको बताउँछन् उनी । ‘काठमाडौं उपत्यकाका सबै मेयर बाटोमा हिँड्दा बेवारिसे देख्न नपाउने वातावरण बनाउँदै छु’, उनले भने ।

 

महालक्ष्मी नगरपालिका वडा नं ७ को चाँगाथलीमा बस्नेतकै ७ आना जग्गामा ‘बाआमा घर’ को शिलान्यास भइसकेको छ । यही तिहारपछि काभ्रेमा २ रोपनी जग्गामा करिब १ सय ५० जना जति अटने अर्को ‘बाआमा घर’ को पनि स्थापना गर्ने तयारी रहेको बस्नेतले जानकारी दिए । यी संस्थाहरू स्थापना गर्नुको कारण बताउँदै उनले भने, ‘विशेषगरी बाटोमा बेवारिसे भएकाहरूको नै मृत्यु भएर बेवारिसे शव हुने हो । बाटोमा चील र कौवाले खाने गरी कसैको मृत्यु नहोस् भन्ने सोचले बाआमा घरको स्थापना गर्न लागेको हुँ ।’

 

बस्नेतले अहिलेसम्म १ सय ७ वटा शवलाई दागबत्ती दिइसकेका छन् । सबै शवको अनुहार उनको मस्तिष्कमा अझै ताजा छ । अहिले पनि सबै बेवारिसे शवलाई उनले दागबत्ती दिइहाल्नन पाउँदैनन् कारण आर्थिक अभाव । कसैको ज्यान मोटो र कसैको ठूलो हुँदा घिउ, चिनी, दाउरा धेरै लाग्छ, यसो हुँदा कहिलेकाहीँ पैसा बढी लाग्छ । विपत् हुँदा पनि कसैसँग माग्ने आँट भने उनले अहिलेसम्म गरेका छैनन् । जसले जे जति सकेका छन् सहयोग गर्दै आएका छन् । यस्तो अवस्थामा उनलाई शवहरू अस्पतालमा कुहिएको अवस्थामा देख्दा निकै नरमाइलो लाग्छ ।

 

परिवारमा उनी अहिले एक्लै छन् । दुव्र्यसनमा फसेको समयमा श्रीमतीले छोडेर गइन् । उनी अहिले दुबईमा छन् र छोरी अस्ट्रेलियामा । छोरीलाई श्रीमतीले माइतमै राखेर पढाइन् । अहिले पनि जीवनमा एक असलबाबु र असल श्रीमान् बन्न नसकेको कारण उनको मनमा खड्किरहन्छ ।

 

नेपालजस्तो विभिन्न चाडपर्व मनाइने देश । चाडबाडमा परिवारको साथ र उपस्थितिले विनयलाई पनि सताउँछ । सुरुका दिनहरूमा त उनी दसैँमा घरमै लुकेर बस्थे । किनभने त्यतिबेला पैसा हुन्थेन् । कोही टीका लगाउन आइहाल्यो भने के गर्ने ? भन्नेबारे चिन्ता लिएर उनी लुक्थे । दुव्र्यसनमा फसेको कारण र एक्लो भएको कारण पनि दसँैको समयमा उनको घरमा कोही आउँदैन्थ्यो ।  आफ्नै कारणले गर्दा नै उनले श्रीमती र परिवारको साहरा गुमाए ।

 

तर अहिले परिस्थिति फेरिएको छ । यो श्रेय सबै उनले गर्ने समाजसेवाले नै दिएको हो । अहिले आश्रममा दसैँको समयमा उनकै हातबाट टीका लगाउनेहरूको लाइन लाग्छ । विनयले भाइ बुहारीबाट पनि साथ र माया पाउँदै आएका छन् । सहकारीमा जग्गा धितो राखेर समाजजेवा गर्नकै लागि ऋण लिने क्रममा पनि उनका भाइले नाइनास्ती गरेनन् । कारण, बस्नेतले समय र परिस्थितिसँगै आफूलाई बदल्न सफल भए र गुमेको मान र इज्जत फेरि फिर्ता पाए ।

 

तर, एउटा चिज अब उनले कहिल्यै नपाउने बताउँछन् उनी । ती हुन् श्रीमती । विगतमा श्रीमतीले कति सुधार्न खोज्दा पनि वास्ता नगरेकाले उनी अहिले निर्धक्कसाथ भन्छन्, ‘संसारकै बेस्ट थिइन् मेरी श्रीमती । उनले मलाई छोडेकोमा मैले अब पछुताउनुबाहेक अरू केही विकल्प छैन । किनभने उनको मनमा भएको मप्रतिको माया मैले नै मारेँ । जिन्दगीमा सबै चिज पाएँ तर श्रीमती गुमाएँ । अब कहिल्यै पनि पाउने छैन ।’

 

पशुपति आर्यघाटमा केही बेर बस्दा जीवनका हरेक पाटाबारे नजिकबाट बुझ््ने मौका पाइन्छ । जलिरहेका शव देखेर कतिलाई त जिन्दगीदेखि दिक्क पनि लाग्दो हो । तर हरेक दिन बेवारिसे शव देख्दा जिन्दगी देखेर कत्ति पनि दिक्क लाग्दैन बस्नेतलाई । उल्टो उनले भने, ‘कति मान्छेहरू शवदेखि डराउँछन् । घिन मान्छन् । तर मलाई शवको साँच्चै माया लागेर आउँछ । जब तिनका शरीर जलेर खरानी हुन्छ । बल्ल तिनीहरूको आत्माले शान्ति पायो भनेर म आनन्दित हुन्छु ।’

 

बस्नेतको लागि तीन बाल्टिन पानी जस्तै हो जीवन । बाँच्दै गयो, आफ्नो तरिकाले भोग्दै गयो र पानीजसरी समय पनि पोखिँदै जान्छ । जसले जीवनमा जे भोग्नु छ त्यसको बुद्धि समयमै नआउने उनको अनुभवले बताउँछ । भन्छन्, ‘तँ यसरी बाँच भनेर भगवान्ले पहिलै कर्म दिएका हुन्छन् । धर्म गर्नलाई कर्म लिएर आउनुपर्छ ।’

 

पशुपति आर्यघाटमा बेवारिसे शव जलाउने व्यक्ति बस्नेत एक्ला हुन् । उनीबाहेक कसैले पनि यो काम गर्दैन । तर पछि उनको अनुपस्थितिमा यो कार्यलाई कसले निरन्तरता दिने भन्नेबारे अझै टुंगो छैन । पत्रपत्रिकामा आएको बस्नेतको फोटो देखेर हामी पनि यो कार्यमा साथ दिन्छौं भनेर धेरैजना आए । तर, भनेजस्तो सजिलो कहाँ हुन्छ र ? उनीहरूले त्यो कामलाई निरन्तरता दिन सकेनन् । बस्तेन भन्छन्, ‘मैले त्यतिबेला टिममा मान्छे छान्न जानिनँ । समाजप्रति साँच्चै चिन्ता भएका, यस्तो कार्यमा अलि बढी समय दिन सक्ने मान्छेको खाँचो थियो ।’

(बस्नेतलाई उनको यात्रामा सहयोग गर्न चाहनेहरूले  ९८६५१०५०६० मा सम्पर्क गर्न सकिन्छ । यो उनीहरूको संस्थागत सम्पर्क नम्बर हो)

समाजसेवी तथा सञ्चारकर्मी विनय बस्नेत